2 lutego 2017

Nietolerancja pokarmowa

Czym jest nietolerancja pokarmowa?

W coraz częstszych przypadkach żywność, którą spożywamy na co dzień, może stawać się przyczyną rozmaitych problemów zdrowotnych. Dzieje się tak z różnych przyczyn. Czym jest nietolerancja pokarmowa?

nietolerancja pokarmowa

Przyczyny występowania problemów zdrowotnych

Po pierwsze – wynika to z rodzaju i różnorodności spożywanych pokarmów. Po drugie – zależy od jakości żywności, w tym m.in. od długich terminów przydatności do spożycia. Po trzecie i być może najważniejsze – uwarunkowane jest to sposobem przygotowywania i ulepszaniu żywności (żywność wysoko przetworzona). Precyzyjne ustalenie, czy to właśnie spożyty pokarm powoduje określony dyskomfort zdrowotny jest z reguły dość trudne. Czasami rozmaite objawy, których przyczyny mogą być niezależne, nakładają się na siebie. Czasami też objawy złego samopoczucia są mocno niecharakterystyczne, zaś sami pacjenci nierzadko nie kojarzą stanu swego zdrowia z aktualnym żywieniem. W sytuacji, gdy po przeprowadzeniu dotychczasowych badań i mimo zastosowania odpowiedniego leczenia nie nastąpiła wyraźna poprawa zdrowia lub gdy przeprowadzone badania nie dały jednoznacznych wyników, możemy brać pod uwagę problem nietolerancji pokarmowej.

Czym jest nietolerancja pokarmowa?

Nietolerancja pokarmowa (nadwrażliwość na pokarmy) jest reakcją immunologiczną na alergeny pokarmowe. Do odpowiedzi ze strony układu immunologicznego dochodzi na skutek zwiększonej przepuszczalności jelita, umożliwiającej składnikom pokarmowym dostanie się do krwiobiegu. Struktury antygenów pokarmowych są traktowane przez system immunologiczny jako obce i powoduje to produkcję specyficznych przeciwciał klasy IgG. W odróżnieniu od szybkiej reakcji alergicznej zależnej od przeciwciał klasy IgE, w przypadku nietolerancji pokarmowej odpowiedź immunologiczna pojawia się od kilku godzin do kilku dni od momentu spożycia pokarmu i działa jako czynnik aktywujący reakcję zapalną. Reakcja to może mieć charakter przewlekły.
Czym jest nietolerancja pokarmowa? Objawy mogą być bardzo zróżnicowane i często trudno powiązać je ze stanem odżywiania. Są to między innymi:

  • bóle brzucha, nudności, wymioty, wzdęcia, zaparcia, biegunka, kolka jelitowa, zespół jelita wrażliwego, zespół złego wchłaniania, zapalenie jelit
  • przewlekły nieżyt nosa, przewlekłe zapalenie zatok
  • pokrzywka, atopowe zapalenie skóry, trądzik, świąd, wypryski
  • bóle mięśni, bóle stawów
  • bóle głowy i migrena, zaburzenia koncentracji, zmiana nastroju i zachowania
  • depresja, stany lękowe, pobudzenie lub zmęczenie, bezsenność
  • trudności z utrzymaniem prawidłowej masy ciała
  • zaburzenia gospodarki węglowodanowej
  • choroby autoimmunologiczne

Test EUROLINE-FOOD

W kontekście powyższych wątpliwości diagnostycznych, Nasi Pacjenci mają możliwość wykonania test EUROLINE-FOOD, gdzie można uzyskać wynik dla 108 różnych produktów spożywczych: Jęczmień, Gliadyna/gluten, Owies, Żyto, Orkisz, Pszenica, Gryka, Siemię lniane, Kukurydza, Proso, Ryż, Wołowina, Kurczak, Jagnięcina, Wieprzowina, Indyk, Mleko krowie, Żółtko jaja kurzego, Białko jaja kurzego, Kozi ser, Mleko kozie, Mleko owcze, Ser owczy, Jogurt, Bakłażan, Burak, Papryka, Brokuły, Marchewka, Seler, Papryczka chili, Ogórek, Chrzan, Por, Oliwki, Cebula, Ziemniak, Czerwona kapusta, Pomidor, Rzepa, Cukinia, Karczoch, Szparagi, Szpinak, Fasolka szparagowa, Groszek, Soja, Soczewica, Fasola biała, Sałata, Roszponka, Jabłko, Morela, Banan, Wiśnia, Winogrono (białe/niebieskie), Kiwi, Cytryna, Nektarynka, Pomarańcza, Ananas, Truskawka, Arbuz, Gruszka, Śliwka, Grejpfrut, Brzoskwinia, Daktyle, Bazylia, Pieprz (czarny/biały), Cynamon, Czosnek, Gorczyca, Gałka muszkatołowa, Oregano, Pietruszka, Mięta, Mak, Rozmaryn, Tymianek, Wanilia, Migdały, Orzechy nerkowca, Kakao, Orzech laskowy, Orzech ziemny, Pistacja, Sezam, Ziarna słonecznika, Orzech włoski, Kokos, Mieszanka grzybów 1 (boczniak, pieczarka, grzyby Shiitake, pieprznik), Mieszanka grzybów 2 (podgrzybek, borowik) Łosoś, Tuńczyk, Małż, Krewetka, Sardela, Miecznik, Pstrąg, Sola, Dorsz, Drożdże piwowarskie, Drożdże piekarskie, Miód, Kawa, Czarna herbata, które mogą wywołać wszelkie rodzaje nietolerancji pokarmowej.

 

Wskazaniem do wykonania Testu EUROLINE

Profil pokarmowy jest diagnostyka uczuleń na alergeny pokarmowe oraz dodatki do żywności, mogących prowadzić do występowania niespecyficznych problemów zdrowotnych (np. problemy żołądkowo-jelitowe, choroby zapalne skóry, migrena, zespół przewlekłego zmęczenia itd.) Objawy te mogą być spowodowane przez błędne reakcje immunologiczne prowadzące do wzrostu poziomu przeciwciał klasy IgG.

Zestaw testowy EUROLINE-Profil pokarmowy przeznaczony jest do półilościowej oceny in vitro specyficznych dla alergenów pokarmowych przeciwciał klasy IgG w surowicy lub plazmie oraz do diagnostyki nietolerancji na pokarmy i dodatki do żywności. Jest to test wieloparametrowy zawierający zoptymalizowane kombinacje istotnych alergenów pokarmowych i dodatków do żywności umożliwiający jednoczesną analizę przeciwciał IgG przeciwko różnego rodzaju alergenom.

Na czym polega badanie?

Na podstawie siły reakcji immunologicznej możemy ocenić, w jakim stopniu organizm reaguje na poszczególne produkty spożywcze. W tym celu opieramy się na 5–stopniowej skali (od 0 do 4), przy czym stopień 4 i 3 świadczą o bardzo silnej reakcji immunologicznej, stopień 2 wskazuje na średnią reakcję, zaś stopień 0 i 1 oznacza, że przeciwciała pojawiły się w bardzo niewielkich ilościach lub wcale. Wartość diagnostyczna badania przeciwciał IgG w diagnostyce nietolerancji pokarmowych jest wciąż w fazie badań i dyskusji, ale odnotowuje się coraz więcej doniesień wskazujących na użyteczność tego badania w identyfikacji nietolerancji pokarmowych i celowanej terapii pacjentów (Atkinson et al., 2004, Zar et al., 2005, Bernardi et al., 2008, Volpi and Maccavi, 2009). Wykazano, iż eliminacja z diety tych produktów, przeciwko którym doszło do silnej produkcji przeciwciał, pomaga złagodzić objawy oraz wspiera proces całkowitego powrotu do zdrowia u statystycznie istotnej liczby pacjentów.

W badaniach opartych na danych pochodzących ze źródeł internetowych, Mullin i współpracownicy przeanalizowali korzyści z badania przeciwciał klasy IgG jako markera nietolerancji pokarmowych oraz znaczenie kliniczne badania. Autorzy wywnioskowali, iż określanie przeciwciał klasy IgG dostarcza klinicznie użytecznych podstaw do ustalenia diety eliminacyjnej (Mullin et al., 2010).

 

W przypadku współistnienia objawów choroby oraz reakcji immunologicznej 4 stopnia zaleca się wyłączenie z diety na 3 miesiące typowanych pokarmów. Wynik 3 stopnia sugeruje zmniejszenie spożycia konkretnych produktów spożywczych lub zastosowanie 3 miesięcznej diety rotacyjnej. Wyniki 0 i 1 świadczą o stanie fizjologicznym.

Zapamiętaj!

Drogi Pacjencie! Pamiętaj jednak, iż wyniki testów EUROLINE-FOOD nie są synonimem pełnej diagnostyki. W dużej mierze są one badaniem pomocniczym i powinny być interpretowane wraz z towarzyszącymi objawami oraz po konsultacji z lekarzem specjalistą. Dieta eliminacyjna lub też dieta eliminacyjno-rotacyjna zawsze powinna być odpowiednio zbilansowana, aby nie dopuścić do niedoborów żywieniowych.
W tym zakresie niezbędna jest konsultacja ze specjalistami z tej dziedziny, czyli dietetykami, co mają szansę Państwo uczynić w Gabinecie MISJA DIETA.

Co mówi nauka?

Nietolerancje pokarmowe często mają związek z innymi chorobami, co zostało przedstawione
w wielu badaniach naukowych. Chorobom tym zwykle towarzyszy wysoki poziom przeciwciał IgG przeciwko pokarmom oraz dodatkom do żywności. Dzieje się tak w przypadku pacjentów cierpiących na bóle głowy/migreny, zapalenie stawów, zespół jelita drażliwego, zapalne choroby jelit, astmą oraz wiele innych.

Bóle głowy i migreny

Badania przeprowadzone w 1930 roku pokazują, iż u 66% ze 127 pacjentów cierpiących na migreny po zastosowaniu diety eliminacyjnej dolegliwości ustąpiły (Sheldon and Randolph, 1935). Wyniki te zostały potwierdzone na podstawie kolejnych badań, które udowadniają, iż dieta eliminacyjna oparta na poziomie przeciwciał IgG ma znaczny wpływ na zmniejszenie częstości występowania ataków migrenowych (Alpay et al., 2010; Arroyave Hernández et al., 2007; Aydinlar et al., 2012; Mitchell et al., 2011).

Zapalenie stawów

Nietolerancje pokarmowe znane są już od 35 lat jako czynnik powodujący rozwój zapalnej choroby stawów. W badaniu przeprowadzonym na 22 pacjentach z reumatoidalnym zapaleniem stawów stosujących dietę eliminacyjną, 20 pacjentów (91%) doświadczyło złagodzenie objawów. 19 pacjentów doznało zaostrzenia objawów po przywróceniu reaktywnych pokarmów do ich diety (Hicklin et al., 1980).

Drażliwe jelito

Badania, w których również zastosowano dietę eliminacyjną, były badania przeprowadzone na pacjentach cierpiących na zespół jelita drażliwego. Znaczna liczba pacjentów doświadczyła złagodzenia objawów, a nawet pełne wyzdrowienie według subiektywnej oceny (Jones et al., 1982; Nanda et al., 1989). Atkinson i współpracownicy oraz Drisko i współpracownicy również badali wpływ diety eliminacyjnej IgG-zależnej u pacjentów z zespołem jelita drażliwego. W obu przypadkach stwierdzono znaczne złagodzenie objawów choroby (Atkinson et al., 2004; Drisko et al., 2006).

Zapalne choroby jelit

Czym jest nietolerancja pokarmowa? W badaniach retrospektywnych przeprowadzonych przez Cai i współpracowników (2014), wyniki uzyskane dla 112 pacjentów cierpiących na zapalne choroby jelit [choroba Leśniowskiego-Crohna (n = 79) i wrzodziejące zapalenie jelita grubego (n = 33)] porównano z wynikami osób zdrowych z grupy kontrolnej (n = 266). Wykazano, iż pacjenci cierpiąc na zapalne choroby jelit wykazują wysoką prewalencję przeciwciał IgG przeciwko alergenom pokarmowym, co może być wykorzystane przy ustalaniu diety eliminacyjnej u tych pacjentów (Cai et al., 2014). Dalsze badania wykazały podobne wyniki (Lindberg et al., 1992; Bentz et al., 2010; Kawaguchi et al., 2014).

Ponadto podwyższony poziom przeciwciał klasy IgG przeciwko alergenom pokarmowym został zaobserwowany również u osób cierpiących na astmę (Calderon et al., 2010; Codina et al., 1997), autyzm (Lucarelli et al., 1995; Kidd, 2002) oraz atopowe zapalenie skóry (Shakib et al., 1977).

Zależność stanu naszych jelit a alergia pokarmowa

Czym jest nietolerancja pokarmowa? Występująca alergia pokarmowa jest przyczyną uszkodzenia bariery jelitowej. Bariera jelitowa służy do przepuszczania przez ścianę jelita wszelkich rozłożonych i niezbędnych dla funkcjonowania organizmu i pozostania w zdrowiu, składników odżywczych. Bariera u osoby zdrowej, jest także filtrem dla wszystkich substancji szkodliwych, zapobiegającym przedostaniu się niepożądanych elementów do krwiobiegu.  Niestety przy obecnym trybie życia i zanieczyszczeniu środowiska, uszkadzamy barierę, w wielu przypadkach prowadząc do rozwoju przesiąkliwego jelita. Wówczas do krwiobiegu przenikają niestrawione cząstki pokarmów, a także zwiększa się ryzyko przenikania bakterii, grzybów czy toksyn. Te wszystkie czynniki aktywują układ immunologiczny, u osób z nieprawidłowo funkcjonującą barierą jelitową, pokarm zostaje nieprawidłowo rozpoznany jako element potencjalnie szkodliwy- zwalczając go. Jest to niestety niemożliwe, bo dany pokarm w dalszym ciągu występuje w codziennej diecie, co powoduje powstawanie stanu zapalnego, który po czasie ciągłej aktywacji przechodzi w stan przewlekły- obejmując kolejne tkanki i organy.
W konsekwencji dochodzi do rozwoju procesu chorobowego. Od lokalizacji toczącego się stanu zapalnego w organizmie zależą objawy opisywanej nadwrażliwości pokarmowej.

Aby wykonać badanie pod kątem nietolerancji pokarmowych wybierz najbliższy punkt pobrań Śląskich Laboratoriów Analitycznych.

 

Wpis przygotowany na podstawie materiałów:

1. Frank M., Ignyś I., Gałęcka M., Szachta P.: Alergia pokarmowa IgG-zależna i jej znaczenie w wybranych jednostkach chorobowych: Ped Pol 2013: 88 (4): 252-257
2. Opracowania firmy Euroimmun